Schaarse sporen (en toch weer niet) van de schuttersgilde

1 12 2009

Tot aan de Franse omwenteling kende praktisch alle steden en gemeenten één of meerdere schuttersgilde. Bij het begin van de Middeleeuwen onstonden meer wooncentra en was er nood aan gewapende bescherming. Onder leiding van een plaatselijke heer “schutten” of verdedigde de bewoners hun erf. In die tijd was de boog het geschikte afweerwapen.

Naarmate de steden of dorpsgemeenschappen opgingen in grotere gehelen, graafschappen, hertogdommen, koningrijken, namen de graven, hertogen, koningen, de verdediging in handen. Zij wierven krijgslui aan, soldaten in vaste dienst die zo nodig aangevuld werden met burgers. De schutterijen van stad en dorp bleven bestaan onder de vorm van gilden of gulden. Ook ambachtslui, kunstenaars en handelaars verenigden zich in gilden.

De stedelijke schuttersgilden duiken reeds op rond de vijftiende eeuw, plattelandsgilden iets later. In 1550 ontdekken we een spoor van “een schuttersgilde uit Meerhout” in een bewaard gebleven relaas over het ” landjuweel (1) der Brabantse schuttersgilde” plaats had in Rumst. De gilde van Meerhout won.

Die van Rúmp(s)t schote t’wee d corste maten d’welck hun voorseyde landt juweel moest baten en dat stelden sij ope alst tijt was en stonde t’wee vierde spel niemant en wilden laeten… int selve spel soo men wel weet int ronde wordet Landt júweel geheelt bij die van Meerháut.

De winnaar moest op zijn beurt een landjuweel organiseren. De ongunstige tijd dwong soms tot het verdagen van de spelen, zoals in de jaren dat Maarten van Rossem (niet Jean-Pierre) de beruchte Zwarte Maarten het hertogdom terroriseerde. Pas dertien jaar later, in 1563,  zou Meerhout zijn landjuweel organiseren.

(1) Verklaring landjuweel: heeft niets te maken met de prijs die de winnaars in de wacht sleepten, een schotel of een beker(voorbeeld:die van Retie haalden te Meerhout “vijf schaellen“, zoals de kroniekschijver weet te melden) maar de term juweel zou afkomstig zijn van het oud-Franse  joél , ontleend aan het Latijn en dat spel betekent.

Advertenties

Acties

Information




%d bloggers liken dit: